शोधा
भारत बातम्या करिअर बिझनेस फायनन्स कायदे समाज ई-बुक्स विशेष संपादकीय
भारत बातम्या करिअर बिझनेस फायनन्स कायदे समाज ई-बुक्स विशेष संपादकीय
प्रसिद्ध भारत

दुसरी अपील – माहिती आयोगात प्रक्रिया

धडा 14 / 25

माहिती अधिकार कायद्यानुसार (RTI Act 2005) अर्जदाराला अपेक्षित माहिती न मिळाल्यास किंवा पहिल्या अपीलमध्ये समाधानकारक निर्णय न मिळाल्यास माहिती आयोगाकडे दुसरी अपील करण्याचा अधिकार आहे. हा टप्पा माहिती मिळवण्याच्या प्रक्रियेत महत्त्वाचा मानला जातो.

1. दुसरी अपील म्हणजे काय?

जेव्हा अर्जदाराने प्रथम माहिती अधिकारी (PIO) कडे अर्ज केला आणि त्यानंतर पहिली अपील केली, तरीही योग्य माहिती मिळाली नाही किंवा अपील प्राधिकरणाचा निर्णय समाधानकारक नसल्यास अर्जदार **माहिती आयोगाकडे दुसरी अपील** दाखल करू शकतो.

दुसरी अपील ही अंतिम प्रशासकीय प्रक्रिया मानली जाते आणि ती राज्य माहिती आयोग किंवा केंद्रीय माहिती आयोगाकडे केली जाते.

2. दुसरी अपील कुठे करावी?

  • केंद्रीय विभागाशी संबंधित प्रकरणे : केंद्रीय माहिती आयोग (CIC)
  • राज्य शासनाशी संबंधित प्रकरणे : राज्य माहिती आयोग (SIC)

3. दुसरी अपील करण्याची मुदत

RTI कायद्यानुसार अर्जदाराने **पहिल्या अपीलच्या निर्णयानंतर 90 दिवसांच्या आत** माहिती आयोगाकडे दुसरी अपील दाखल करणे आवश्यक असते.

विशेष परिस्थितीत आयोग उशीर माफ करू शकतो, परंतु अर्जदाराने त्यासाठी योग्य कारण स्पष्ट करणे आवश्यक असते.

4. दुसऱ्या अपीलसाठी आवश्यक कागदपत्रे

  • मूळ RTI अर्जाची प्रत
  • PIO कडून मिळालेल्या उत्तराची प्रत (असल्यास)
  • पहिल्या अपीलची प्रत
  • पहिल्या अपीलवरील निर्णयाची प्रत
  • दुसऱ्या अपीलचे अर्जपत्र

5. माहिती आयोगातील सुनावणी प्रक्रिया

माहिती आयोग अर्ज प्राप्त झाल्यानंतर प्रकरणाची नोंद करतो आणि आवश्यकतेनुसार दोन्ही पक्षांना नोटीस पाठवतो. सुनावणी खालील प्रकारे होऊ शकते:

  • प्रत्यक्ष उपस्थिती
  • व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंग
  • लेखी निवेदनाद्वारे

निष्कर्ष

दुसरी अपील ही माहिती अधिकार प्रक्रियेतील एक महत्त्वाची पायरी आहे. ही प्रक्रिया नागरिकांना शासनाच्या निर्णयांमध्ये पारदर्शकता आणण्यास मदत करते. योग्य कागदपत्रे आणि स्पष्ट कारणांसह अपील केल्यास माहिती मिळण्याची शक्यता वाढते.

अभ्यासक्रमातील धडे