धडा 15 / 25
माहिती अधिकार कायदा, 2005 अंतर्गत माहिती आयोग ही एक स्वतंत्र आणि महत्त्वाची संस्था आहे. नागरिकांना माहिती मिळण्याचा अधिकार प्रत्यक्षात अंमलात आणण्यासाठी माहिती आयोग महत्त्वाची भूमिका बजावतो. जेव्हा माहिती अधिकारी किंवा विभाग माहिती देण्यात अपयशी ठरतो, तेव्हा आयोग हा अंतिम निर्णय देणारा प्राधिकरण म्हणून काम करतो.
माहिती अधिकार कायद्यांतर्गत नागरिकांच्या तक्रारी आणि अपील ऐकून निर्णय देण्यासाठी माहिती आयोगाची स्थापना करण्यात आली आहे. भारतामध्ये दोन प्रकारचे माहिती आयोग कार्यरत आहेत.
माहिती आयोग नागरिकांच्या माहितीच्या अधिकाराचे संरक्षण करण्यासाठी खालील महत्त्वाच्या भूमिका पार पाडतो.
RTI कायद्याच्या अंतर्गत माहिती आयोगाला काही महत्त्वाचे अधिकार देण्यात आले आहेत. या अधिकारांमुळे आयोग प्रभावीपणे काम करू शकतो.
माहिती आयोग हा माहिती अधिकार कायद्याचा मुख्य स्तंभ मानला जातो. नागरिकांना माहिती मिळवून देण्यासाठी आणि शासनातील पारदर्शकता वाढवण्यासाठी आयोगाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. माहिती आयोगामुळे प्रशासन अधिक जबाबदार आणि उत्तरदायी बनते.